یووئیت

ورم ملتحمه (کونژکتیویت ) چیست؟
دی ۱۹, ۱۳۹۶

یووئیت چیست؟

چشم انسان مانندا توپ تنیس با درونی تهی و سه لایه بافتی احاطه کننده حفره مرکزی می باشد. صلبیه خارجی ترین لایه (قسمت خارجی چشم را می پوشاند) و شبکیه داخلی ترین لایه (بافتی در عقب چشم که ماننده فیلم دوربین عمل می کند) است. لایه میانی (بافت عروقی) بین شبکیه و صلبیه قرار گرفته است و شامل عنبیه، جسم مژگانی  و مشیمیه می  باشد و یووه آ نام دارد.

وظیفه اولیه یووه آ تغذیه ساختمان های مختلف چشم است. عنبیه (قسمت رنگی چشم) دیافراگمی است که در جلوی عدسی و جسم مژگان قرار گرفته است. سوراخی که در وسط عنبیه وجود دارد مردمک نام دارد  که مقدار نور وارد شده به چشم را تنظیم می کند. یووئیت یک اصطلاح عمومی است که برای التهاب سیستم یووه آ به کار برده می شود. در یک جمعیت ۱۰۰۰۰۰ نفری سالیانه ۱۵ نفر دچار یووئیت می شوند یووئیت بیشتر در سنین ۵۰-۲۰ سال دیده می شود.

اهمیت یووه آ چیست؟

بیشتر عروق خونی تغذیه کننده چشم در یووه آ دیده می شوند. التهاب یووه آ می تواند بر قرینه، شبکیه، صلبیه و قسمت های حیاتی دیگر چشم تأثیر گذارد. از آنجایی که یووه آ در مجاورت بسیاری از قسمتهای مهم چشم قرار دارد لذا  التهاب این لایه از چشم ممکن است دید را تهدید نماید.

انواع گوناگون یووئیت کدامند؟

هنگامی که یووه آی جلوی چشم یعنی عنبیه ملتهب شود بدان آیریت (irtiis0 می گویند و هنگامی که یووه آ در ناحیه میانی نچشم ملتهب شود و التهاب جسم مژگانی نرا در بر گیرد بدان سیکلیت  (cyclitis) می گویند اما اگر التهاب در عقب چشم رخ دهد و مشیمیه را نیز تحت تأثیر قرار دهد آن را کوروئیدیت  (choroiditis) می نامند یووئیت با شروع ناگهانی که در عرض چند تا یک ماه بهبود یابد یووئیت حاد، ولی اگر برای چند ماه تا یکسال طول بکشد یووئیت مزمن نامیده می شود.

یووئیت چه علائمی دارد؟

علائمی یووئیت شامل حساسیت به نور، تاری دید، درد و قرمزی چشم(قرمزی دور قرنیه)، اشک ریزش وا جسام شناور در میدان بینایی است البته این علائم بستگی به محل درگیری التهاب در سیستم یووه آ دارد. یووئیت ممکن است به طور ناگهانی با قرمزی و درد یا به آرامی با کمی درد و قرمزی و تاری دید تدریجی به وجود آید. یووئیت ممکن است یکطرفه یا دو طرفهبشاد یووئیت در بیماری های عفونی و انواع بدون علت آشکار غالباً یک طرفه است در حالی که بیماری های اتوایمیون تمایل به ایجاد یووئیت دو طرفه دارند.

علل یووئیت چیست؟

در بسیاری از موارد علت یووئیت ناشناخته است. یووئیت می تواند ثانویه به بیماری های اتوایمیون، عفونت، بدخیمی و ضربه به چشم باشد.

بیماری های اتویمیون که سبب یووئیت می شوند شامل آرتریت روماتوئید جوانان، اسپوندیلیت آنکیلوزان، سندرم رایتر، سندرم به جهت، سارکوئیدوز، سمپاتتیک افتالمیا و  VKH هستند.

بیماری های عفونی که سبب یووئیت می شوند شامل توکسوپلاسموزیس، توکسوکارا، کاندیدا، مایکوباکتریوم توبرکلوزیس ( سل)، بروسلوز، سیفلیس، جذام، سیتومگالوویروس، هر پس سیمپلکس (تب خال)، هر پس زوستر و ایدز می باشند. بدخیمی هایی که سبب یووئیت می شوند شامل رتینوبلاستوم، لوسمی، لنفوم، ملانوم بدخیم، سارکوم رتیکلوم سل و ضایعات متاستاتیک هستند. مشیمیه به علت داشتن عروق خونی غنی، محل خوبی برای متاستاز خونی از تومورهای سایر قسمت های بدن است. در زنان کارسینوم پستان شایع ترین منشاء متاساز به مشمیه و در حالی که در مردان، بدخیمی های ریه، دستگاه به مشیمیه معمولاً ۲سال بعد از بدخیمی اولیه ظاهر می شود. علائم اصلی متاساز مشیمیه شامل کاهش بینایی و فوتوپسی است.

ضربه به چشم می تواند سبب یووئیت ( ایریت) ضربه ای گردد که معمولاً  خفیف است و سبب قرمزی، درد چشم، اشک ریزش و حساسیت به نور می گردد.

 

یووئیت چگونه تشخیص داده می شود؟

انجام معاینه دقیق چشم توسط چشم پزشک به هنگام بروز علائم از اهمیت ویژه ای برخوردار است. التهاب درون چشمی ممکن است برای همیشه روی بینایی اثر بگذارد یا گاهی  به نابینایی منجر شود. چشم پزشک از وسایل ویژه ای استفاده کرده، درون چشم را معاینه می کند و غالباً بر همان اساس تشخیص بیماری را می دهد. در برخی شرایط انجام آزمایش های خونی، آزمایش های پوستی، عکس از سینه و گاهی حتی نمونه برداری به طریقه جراحی از چشم ممکن است در تشخیص مفید باشند. از آنجایی که یووئیت می تواند با وجود بیماری در قسمت های دیگر بدن همراه باشند. از آنجایی که یووئیت می تواند با وجود بیماری در قسمت های دیگر بدن همراه باشد لذا ارزیابی عمومی بیمار حائز اهمیت است این کار ممکن است نیازمند انجام مشاوره با متخصصین رشته های دیگر پزشکی باشد.

یووئیت چگونه درمان می شود؟

از آنجا که علت یووئیت در اغلب موارد نامشخص است  درمان غیر اختصاصی آن از اهمیت خاصی برخوردار است (در صورت مشخص شدن علت یووئیت، درمان اختصاصی نیز شروع می گردد) انجام درمان فوری برای به حداقل رساندن هر گونه کاهش بینایی ضروری است درمان غیر اختصاصی شامل موارد زیر است:

کورتیکواستروئیدها

کورتیکواستروئیدها با اثر ضد التهابی خود کاملاًٌ در درمان یووئیتی موثر بوده و به سه نوع موضع (قطره )، تزریق داخل و یا دور چشمی و سیستمیک (خوراکی، تزریق) مورد استفاده قرار می گیرند.

 داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی

مانند ایندومتاسین، دیکلوفناک، سلبرکسف ناپروکسن  و تولمتین این داروها نیز با جلوگیری از سنتز پپروستاگلندین ها تا حدودی در رفع التهاب موثرند.

دارهای گشاد کننده مردمک

این دارها به منظور بر طرف کردن اسپاسم جسم مژگانی و درد مورد استفاده قرار می گیرند و از ایجاد چسبندگی جلوگیری می کنند. انواع این قطره ها با طول اثرهای متفاوت موجود است.

داروهای تضعیف کننده سیستم ایمنی (شیمی درمانی)

این گروه از داروها در بیمارانی که از فرم شدید بیماری رنج می برند یاکسانی که به کورتیکواستروئید به خوبی جواب نمی دهند یا قادر به تحمل عوارض کورتیکواستروئیدها نیستند، استفاده می شود.

از این گروه داروها می توان به متوترکسات، سیکلوفسفامید، کلرامبوسیل، سیکلوسپورین و آزاتیوپورین اشاره کرد. البته استفاده از این داروها به منزله این نیست که بیمار دچار سرطان می باشد. در هنگام استفاده از این داروها بایدبه طور مرتب آزمایش شمارش گلبول های خون  (CBC) و تستهای کبدی به عمل آید تا در صورت کاهش گلبول های سفید به زیر ۳۰۰۰ در میلی متر مکعب، دارو قطع می گردد.

عوارض یووئیت چیست؟

آب سیاه (گلوکوم )

آب سیاه یکی از عوارض شایع یووئیت است. افزایش فشار داخل کره چشم ممکن است بصورت حاد، مزمن یا راجعه باشد.

کاهش فشار چشم (هیپوتونی)

هیپوتونی در یووئیت به علت کاهش تولید مایع زلالیه از جسم مژگانی است.

تورم لکه زرد

تورم لکه زرد یکی از علل کاهش بینایی در یووئیت است. درمان یووئیت سبب کاهش التهاب داخل چشمی و بهبود بینایی می شود.

آب مروارید (کاتاراکت)

یووئیت با ایجاد اختلال  در متابولیسم عدسی باعث کاتاراکت می شود همچنین مصرف کورتیکواستروئیدها در درمان یووئیت می تواند سبب ایجاد کاتاراکت شود.

جدا شدگی شبکیه

یووئیت گاهی سبب جداشدگی شبکیه می شود. درمان جداشدگی شبکیه در یووئیت، مشکل است.

 

آشنایی با انواع یووئیت

روماتیسم و یووئیت

بیماریهای این مقوله از نظر تظاهرات بالینی، بسته به بیماری خاص و سن بیمار بسیار متفاوت است. یووئیت و اسکریت (التهاب صلبیه) از تظاهرات چشمی بسیاری از بیماریهای بافت همبند و مفاصل هستند.

اسپوندیلیت آنکیلوزان

اسپوندیلیت آنکیلوزان باعلائم درد و خشکی کمر بعد از استراحت  مشخص می گردد و در مردان بیشتر از زنان دیده می شود. این بیماری ممکن است با یووئیت حاد همراه باشد.

 

سندرم رایتر

سندرم رایتر با التهاب مجاری ادراری، درگیری مفاصل و التهاب چشمی مشخص می گردد.

این بیماری بیشتر در مردان جوان دیده می شود و ممکن است بیماری با اسهال یا عفونت مجاری ادراری شروع شود.

 

 

آرتریت روماتوئید جوانان

آرتریت روماتوئید جوانان با درگیری مفاصل مشخص می گردد که بیشتر زانو را گرفتار می کند. یووئیت بیشتر در دختران و معمولاً در سن ۶-۵ سالگی با شروع تدریجی علائمی از قبیل اختلاف رنگ دو چشم، اختلاف اندازه یا شکل مردمک ها وانحراف چشم تشخیص داده می شود.

 

 

 

در این بیماری اغلب ظاهر چشم سفید و غیر ملتهب است و ممکن است مختصری درد، حسایت به نور و تاری دید بوجود آید. اغلب بیماری در حین معاینه روتین در مدرسه تشخیص داده می شوند. پیش آگهی چشمی این بیماری خوب نیست چون اغلب دیر تشخیص داده می شود. بنابراین کودکان با آرتریت روماتوئید جوانان باید به  طور مرتب هر چند ماه یکبار توسط چشم پزشک معاینه شوند تا در صورت درگیری چشمی تحت درمان قرار گیرند.

بیماری بهجت

بیماری بهجت یک بیماری التهابی سیستمیک با عودهای مکرر و علت نامشخص است. بیماری بهجت بوسیله زخمهای دهان، زخمهای ناحیه تناسلی و یووئیت مشخص می گردد در این بیماری سیستمهای مختلف بدن درگیر می شوند. گرفتاری چشمی یکی از عوارض مهم و بدخیم این بیماری است که در ۶۰ تا ۹۰ درصد بیماران مشاهده می شود.

این بیماری در خاور دور و خاورمیانه بخصوص ژاپن وهمچنین در کشور ما شایع می باشد. شایع ترین علامت چشمی آن یووئیت است.

عروق شبکیه نیز در این بیماری ملتهب می شوند قسمت عمده بیماران درمان نشده دید خود را در عرض ۵ سال از دست می دهند.

درمان با کورتیکواستروئید و داروهای تضعیف کننده سیستم عصبی پیشرفت بیماری را به تأخیر می اندازد و بینایی را بهبود می بخشد.

کلرامبوسیل، سیکلوفسفامید و سیکلوسپورین نیز در درمان بهجت استفاده می شود. درمان نهای موجود در بسیاری ازموارد بیماری به جهت را کنترل می کند. درصورت عدم درمان  ممکن است پس از چند سال این بیماری باعث کم بینایی گردد.

لوپرس

لوپرس بیماری عروقی با درگیری ارگانهای مختلف است که بیشتر در خانمها دیده می شود.

علائم آن شامل تب، خستگی، درگیری مفاصل، زخمهای دهانی با درگیری ریه، سیستم عصبی، کلیه و چشم می باشد.

 

التهاب کوروئید (مشیمیه ) و شبکیه همراه با التهاب و انسداد عروق نیز در این بیماری دیده می شود.

 

پارس پلانیت

پارس پلانیت یک نوع یووئیت با علت ناشناخته است که التهاب بیشتر در مایع زجاجیه و جسم مژگانی دیده می شود. پارس پلانیت ممکن است همراه با سارکوئیدوز، مالتیپل اسکلروزیس  (MS)، توکسوکارا، سیفلیس و سل باشد این بیماری معمولاً در افراد زیر ۴۰ سال به خصوص کودکان دیده می شود و بیشتر هر دو چشم را گرفتار می کند. علائم بصورت قرمزی، حساسیت به نور و اجسام شناور در میدان دید می باشد.

 

درمان با توجه به شدت بیماری شامل کورتیکواستروئید تزریقی اطراف چشم، کورتیکواستراوئید خوراکی، متوترکسات، سیکلوسپورین یا سیکلوفسفامید است.

توکسوپلاتسموز

توکسوپلاسموز توسط انگلی به نام توکسوپلاسما گوندی ایجاد می گردد. ضایعات چشمی ممکن است در داخل رحم از طریق مادر یا از طریق عفونت در بدن خود فرد ایجاد شوند. گربه سانان میزبان اصلی انگل هستند. این بیماری در بین عامه مردم به بیماری انگل گربه معروف است. بیماران با سابقه نقاط شناور و تاری دید مراجعه می کنند. در موارد شدید ممکن است درد و ترس از نور نیز وجود داشته باشد. ضایعات حاد چشمی به صورت نواحی سفید کرکی، از بافت مرده (نکروز) شبکیه و مشیمیه هستند تست سرولوژیک مثبت برای توکسوپلاسما گوندی و وجود علائم در معاینه ، تشخیص را میسر می کنند.

ضایعات کوچک در اطراف شبکیه نیاز به درمان ندارند ولی عفونت های شدید با گرفتاری قسمت خلفی شبکیه نیاز به درمان ۶-۴ هفته با کوتویوکسازول یا سولفادیازین همراه با پیریمتامین دارند برای جلوگیری از سرکوب مغز استخوان، لوکورین کلسیم تجویز می شود .

در حین درمان شمارش گلبول های خون به صورت هفتگی انجام می شود. در موارد شدید که بینایی در معرض خطر است از کورتون خوارکی به همراه داروهای فوق استفاده می شود.

یووئیت در ایدز

یووئیت در افراد آلوده به ویروس  HIV خصوصاً در مراحل پیشرفته ایدز، شایع است. ویروس سیتومگال، هرپس سیمپلکس (تب خال) هر پس زوستر (زونا) و همچنین انگل های مثل توکسوپلاسما گوندی و پاسیل سل در این بیماران سبب ایجاد عفونت پیشرونده می شوند.

 

یووئیت سلی

سل می تواند همه انواع یووئیت را ایجاد نماید. گرچه گفته می شود سل از یک کانون اولیه درجای دیگر بدن به چشم منتقل می شود، اما سل یووه آ در بیماران مبتلا به سل فعال ریوی غیر شایع است.

درمان معمولا ً با سه داروی ضد سل به مدت ۶ تا ۱۲ ماه انجام می شود.

یووئیت هرپسی

تب خال چشمی (هرپس سیمپلکس ) معمولا ً با درگیری پلک و ملتحمه شروع می شود و در عودهای بعدی عفونت،التهاب قرنیه و یووئیت نیز دیده می شود.

در زونا (هرپس زوستر ) علاوه بر درگیری پوستی و قرنیه، یووئیت نیز دیده می شود.

 

داروهای مصرفی در بیماران یووئیتی و آثار جانبی آنها

ضد التهابهای کورتیکواستروئیدی

کورتیکواستروئید موضعی (قطره )

پردنیزولون – دگزامتازون – بتامتازون – فلورومتولون  (FML)

علت تجویز کورتن چیست؟

کورتن باعث کاهش تحریک، قرمزی، سوزش، تورم و التهاب چشمی ناشی از مواد شیمیای، حرارت، آلرژی یا اشیای خارجی در چشم می شود. از کورتن جهت کاهش التهاب در یووئیت و پس از جراحی نیز استفاده می شود.

احتیاطات لازم به هنگام استفاده از کورتن کدامند.؟

پیش از استفاده از کورتن چشمی پزشک را ابتدا به دیابت (بیماری قند) گلوکوک (آب سیاه )، فشار خون، بارداری و شیردهی با خبر سازید.

پزشک را از سایر داروهای خود آگاه کنید.

قسمت باقی مانده دارو بریزید.

به فرد دیگری اجازه استفاده از این دارو را ندهید.

اثرات جانبی قطره های کورتنکی کدامند؟ چه اقدامی می توان انجام داد؟

اثرات جانبی قطره های کورتنی عبارتند از :

سوزن یا تیر کشیدن چشم و نیز تاری دید موقت، در صورت ادامه این اثرات با پزشک خود تماس حاصل کنید. در صورت ایجاد فشار، درد چشمی، تغییرات بینایی (مانند تاری دید و دیدن هاله هایی در اطراف نور) و افتادگی پلک با پزشک خود تماس بگیرید. فلورومتولون عوارض چشمی بسیار کمی دارد. البته به دلیل نفوذ کمتر چشمی، اثر ضد التهابی ضعیف تری نیز دارد.

کورتیکواستروئید خوراکی

پردنیزولون

پردنیزولون بصورت قرصهای ۵ و ۵۰ میلیگرم موجود است.

کاربردهای این دارو:

این دارو در کنترل التهاب و یا بیماریهای با اختلال در تنظیم ایمنی (یووئیت) استفاده می شود.

موارد منع مصرف:

در عفونت قارچی سیستمیک و سابقه افزایش حساسیت به یکی از استروئیدها نباید از این دارو استفاده کرد.

گروههای در معرض خطر و موارد احتیاط:

این دارو افراد مبتلا به بیماریهای شدید قلبی عروقی(فشار خون، نارسایی قلب)، بیماریهای روانی (افسردگی، سایکوز)، بیماریهای عضلانی- اسکلتی (استئوپروزیس)، حاملگی، شیردهی، بچه ها، افراد با سابقه مصرف زیاد الکل، بیماری زخم معده، عفونتهای مختلف و دیابت باید با احتیاط مصرف شود.

 

عوارض جانبی:

عوارض جانبی این دارو عبارتند از :

عوارض عصبی، روانی و اندوکرینی شایع ترین عوارض کوتیکواستروئیدهای سیستمیک هستندمانند» آکنه، ترمیم ضعیف زخم، افسردگی، سردرد، افزایش فشار خون، پوکی استخوان، افزایش اشتها، افزایش فشار داخل چشمی، تاری دید و عفونتهای قارچی.

کورتیکواستروئید تزریقی اطراف چشم

تریامسیتولون استوناید (کناکورت، کنارگ)

تریامسینولون استوناید بصورت آمپولهای ۴۰ میلی گرم در یک میلی لیتر موجود است. این دارو یک گلوکوکور تیکواستروئید است که در بیماریهای التهابی چشم استفاده می شود و در اطراف یا داخل چشم تزریق می شود.

داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی خوراکی

ایندومتایسن- دیکلوفناک – ناپروکسن – تولمتین- بروفن – سلبرکس

کاربردهای این داروها:

داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی برای کاهش برخی علائم ناشی از آرتریت التهاب، تورم، سختی حرکت و درد مفاصل استفاده می شوند. این داروها آرتویت را درمان نمی کنند و تنها تا زمانی که از آنها استفاده می شود علائم فوق را کاهش می دهند. برخی از این داروها همچنین جهت کاهش التهاب مفاصل ناشی از نقرس، پیچ خوردگی، التهاب تاندون (زردپی) یا بورس ( کیسه های ما بین النیاف ماهیچه ای) استفاده می شوند. داروهای ضد التهاب غیر اتسروئیدی ممکن است برای وضعیت های دیگری نیز به کار برده شوند از جمله کرامپ های ناشی از قاعدگی و یووئیت.

موارد مصرف با احتیاط:

این دارو بهنگام حساسیت به آسپرین یا تارترازین (ماده رنگی)، بارداری، شیردهی، زخم معده و اختلالات خونی باید با احتیاط مصرف شود.

عوارض جانبی:

میزان بروز عوارض جانبی متفاوت است و به نوع داروی ضد التهاب غیر استروئیدی مصرفی بیستگی دارد این عوارض در عوارض در اغلب موارد نادر هستنئد  وو شامل مدفوع خونی یا سیاه قیرگون، ادرار خونی یا تیره، تاری دیده، هر گونه تغییر در بینایی، مشکلات تنفسی، کاهش شنوایی، وزوز گوش ، کهیر، افسردگی، خونریزی غیر عادی، کمبود و خستگی یا ضعف می باشند.

از آنجائیکه اولین علائم مسمومیت کبدی ناشی از این داروها تب، خارش پوست، خواب آلودگی، خستگی یا ضعف می باشند.

از آنجائیکه اولین علائم مسمومیت کبدی ناشی از این داروها تب، خارش پوست، خواب آلودگی، خستگی و تهوع می باشد، در صورت مشاهده این علائم مصرف دارو را قطع کنید و فوراً پزشک خود را در جریان بگذارید.

 

قطره های چشمی گشادکننده مردمک

آتروپین – هماتروپین –  سیکلوپنتولات (سیکلوژیل) تروپیکامید (میدریاسیل)

علت تجویز داروها گشاد کننده مردمک چیست؟

از این قطره ها برای گشاد کردن (بازد کردن ) مردمک پیش از انجام معاینات چشمی، استفاده می شود. این داورها همچنین برای کاهش درد ناشی از التهاب چشم استفاده می شود.

چگونه می تواند از دروهای گشادکننده مردمک استفاده کرد؟

این داروها به صورت قطره چشمی در دسترس هستند و هر کدام دارای طول اثر متفاوت می باشند. طول اثر آتروپین ۱۴ –  ۷ روز، هماتروپین، ۳ روز ، سیکپنتولات ۲ روز و تروپیکامید ۶-۴ ساعت است.

احتیاطات لازم به هنگام استفاده از داروهای گشاد کننده مردمک کدامند؟

پزشک را از ابتلای احتمای خودبه گلوکوم ( آب سیاه ) با خبر سازید. این داروها می توانند روی داروهای دیگر تأثیر بگذارند بنابراین پیش از استفاده از داروهای گشاده کننده مردمک پزشک را از داروهای مصرفی خودآگاه نمایید. به هنگام استفده از این داروها بدون مشورت با پزشک از هیچ گونه داروی دیگری استفاده نکنید. هنگامی که پزشک دارویتان را قطع کرد باقی ماده آن را دور بریزید و اجازه ندهید شخص دیگری از این دارو استفاده کند.

اثرات جانبی داروهای گشاد کننده مردمک کدامند؟ چه اقدامی می توان انجام داد؟

حساسیت به نور اثرات جچانبی جانبی این دروها است.از عینک های تیره استفقاده کنید و از رانندگی یا کار بادستگاه های خطرناک اجتناب کنید.

در صورت بروز خشکی دهان، خشکی یا قرمزی پوست، تب، افزایش ضربان قلب، تپش قلب، گیجی ذهن و اشکال در ادرار کردن با پزشک خود تماس بگیرید.

تاری دید بر حسب داروی استفاده شده از چند ساعت تا چند روز پس از قطع دارو از بین می رود، در غیر این صورت با پزشک خود مشورت نمایید.

داروهای تضعیف کننده سیستم ایمنی (شمی درمانی )

متوترکسات- سیکوفسفامید – کلرامبوسیل – سیکلوسپورین – آزاتیوپرین

اگر با خواندن این جزوه با نگرانی ویژه ای روبرو شدید یا مایل باشد اطلاعات بیشتری را درباره این داروها به دست آورید با پزشک خود مشورت کنید. این دروها را دور از دسترس کودکان قرار دهید.

پیش از استفاده از این داروها از پزشک خود درباره اثرات جانبی احتمالی دارو سوال کنید ممکن است برخی از آن ها شدید و یا دراز مدت باشند.

اینکه پزشک پیشرفت بهبودی شما را با معاینه های منظم کنترل کند از اهمیت ویژه ای برخوردار است. از بین داروهای اینگروه متوترکسات، سیکلوفسفامید، کلرامبوسیل، آزاتیوپرین و همچنین سیکلوسپورین بیش از همه در التهابهای چشمی مصرف می گردد.

متوترکسات

متوترکسات دارویی است که در درمان ضایعات پوستی، روماتیسمی و همچنین در درمان برخی از التهاب های چشمی مانند یووئیت استفاده می گردد.

 

موارد مصرفی با احتیاط:

این دارو در زنان و مردان جوان در سنین باروری، حاملگی، مادران شیرده، در مبتلایان به بیماریهای سیستم ایمنی و بیماریهای کلیوی و کبدی باید با احتیاط مصرف شود.

عوراض جانبی:

عوارض جانبی این دارو عبارتند از :

اسهال، قرمزی پوست، زخم در دهان و لب ها، درد معده، مدفون قیری و سیاه وجوه خون درادراه، تاری دید، تشنج، سرفه یاخس خس کردنف تب یا لرز، درد پهلو، اشکال در ادرار کردن یا سوزش ادرار، خونریزی یا کبودی غیر طبیعی، کاهش اشتها، حالت تهوع یا استفراغ و زردی پوست یا چشم ها. این داو ممکن است باعث کاهش موقت مو در  برخی افراد شود که پس از اتمام درمان با متوترکسات، رشد طبیعی مو بر میگردد.

ملاحظات:

به هنگام مصرف این دارو هرگز نباید از مشروبات الکلی استفاده کرد. به هنگام شروع مصرف متوترکسات از ماندن در معرض آفتاب به مدت طولانی باید اجتناب نمود و از لامپ های ماوراء بنفش استفاده نکرد چرا که ممکن است پوست نسبت به گذشت حساس تر شده باشد.

هرگز نباید از آسپرین یا دروی دیگری برای بر طرف کردن التهاب یا درد بدون مشورت اولیه با پزشک خود استفاده کرد.

به هنگام استفاده از متوترکسات و حتی پس از چند هفته از پایان درمان، بدون موافقت پزشک نباید هیچ گونه واکسیناسیونی انجام داد.

در هنگام استفاده از متوترکسات باید هر ۶ هفته یکبار تستهای کبدی و شمارش گلبولی انجام شود و توسط پزشک ارزیابی گردد.

سیکلوفسفامید

سیکلوفسفامید کاهنده ایمنی بدون است و برای جلوگیری از رد پیوند اعضای بدن و در درمان آرتریت رماتئوید، بیماری به جهت درمان یووئیت و اسلکریت شدید تهدید کننده بینایی دو طرفه و همچنین در انواع سرطانها مانند سرطان پستان و چشم (رتینوبالستوم ) مصرف می شود.

موارد مصرف با احتیاط:

این دراو در زنان و مردان جوان در سنین بارداری، حاملگی ، ماردان شیرده کاهش فعالیت مغز استخوان یا افزایش عفونت ها به دلیل خطر کاهش شدیدایمنی باید با احتیاط مصرف شود.

عوراض جانبی:

عوارض جانبی این دارو عبارتنداز :

اثر سمی بر روی قلب، ترومبوفلبیت، بی اشتهایی، تهوع و اتفراغ، التهاب مخاطی، اسهال، التهاب خونریزی دهنده مثانه، مسمومیت کلیوی، کاهش فعالیت مغز استخوان، کم خونیف ریزش بر گشت پذیر مو در ۵۰ درصد بیماران و درماتیت.

 

ملاحظات:

مصرف خوراکی دارو باید همراه با غذا یا بعد از غذا باشد. مصرف دارو همراه با خوردنی های سرد مانند بستنی ممکن است میزان تحمل خوراکی دارو را افزایش دهد. مصرف مایعات زیاد تا سه لیتر در روز برای جلوگیری از التهاب خونریزی دهنده مثانه موثر است. دارو را نباید به هنگام خواب مصرف نمود چون دفعات ادرار در شب کاهش می یابد و تجمع دارو در مثانه سبب التهاب و خونریزی آن می شود.

باید چگونگی کار کلیه و کبد به طور مرتب ارزیابی شود که با شمارش کامل سلول های خونی هر ۲ هفته یکبار به خصوص در بیماران مسن و اندازگیری اسید اوریک پیگیری می شود.

کلرامبوسیل

کلرامبوسیل کاهش دهنده ایمنی بدن است و برای درمان یووئیت های شدید دو طرفه که به درمان با  کورتیکواستراوئید پاسخ خوبی نمی دهند استفاده می شود.

موارد منع مصرف و احتیاط :

این دارو در حاملگی، شیردهی و کم بودن سلولهای سفید یا پلاکت های خون باید با ا حتیاط مصرف شود.

عوارض جانبی:

عوارض جانبی این دارو عبارتند از:

کاهش فعالیت مغز استخوان، بی اشتهایی، تهوع، ضعف، استفراغ، نازائی، اثر سوء بر روی جنین و لوسمی، مصرف این دارو در افراد جوان چه زن و چه مرد ممکن است باعث نازائی گردد. لذا لازم است بیماران در این مورد با پزشک خود در مورد ذخیر سازی اسپرم و یا تخمک مشورت لازم را بنمایند.

ملاحظات:

معمولاً شمارش کامل سلولهای خونی بصورت هفتگی توصیه می شود.

سکلوسپرورین

سیکلوسپورنی کاهنده ایمنی بدن است و برای جلوگیری از رد پیوند کلیه، کبد، قلب و همچنین در ردمان بیماری های التهبای چشم استفاده می شود.

موارد منع مصرف و احتیاط:

مصرف این دارو  در بمیارانی که نسبت به دارو یا به روغن کرچک حساسیت شناخته شده  دراند منع شده است.

مصرف این دارو در بیماران دچار مسمومیت کبدی یا کلیوی با احتیاط صورت می گیرد.

سیکلوسپورین را نباید به طور همزمان با داروهای کاهنده ایمنی به جز کورتیکواستیروئیدها مصرف کرد زیرا خطر بروز بدخیمی و استعداد ابتلا به عفونت افزایش می یابد.

عوراض جانبی:

عوارض جانبی این دارو عبارتند از:

تشنج، سردرد، اختلال حسی، افسردگی ، افزاش فشار خون، پرمویی، چرب شدن پوست ، خشکی و شکنندگی ناخن ها، زخم در دهان، گلو درد، اختلالات بینایی، تهوع و استفراغ، اسهال، بی اشتهاییف یبوست، مسمومیت کلیوی، کم خونی مسمومیت کبدی، بر افروختگی و دردهای مفصلی.

 

ملاحظات:

آزمون های عملکردی کلیه و کبد باید به طور مرتب (هر ۶ هفته در زمان مصرف) انجام  شوند. سیکلسپورین معملولاً همراه با کورتیکواستیروئیدها تجویز می شود. داروها را باید هر روز سر وقت معین مصرف کرد. برای خوش طعم کردن شکل خوراکی داروها می توان آن را با شیر، شیرکالکائو یا آب میوه مخلوط کرد، برای به حداقل رساندن احتمال بروز تهوع می وان دارو را به همراه غذا مصرف کرد. بیمارانیکه سیکلوسپورین مصرف می نمایند باید مرتباً فشار خون خود را کنترل نمایند و در صورت بالا بودن از داروی ضد فشار خون استفاده نمایند.

آزاتیوپرین

آزاتیوپرین کاهنده ایمنی بدن می باشد و برای جلوگیری از رد پیوند کلیه، کنترل التهاب روده، التهاب مفصلی فعال و شدید و در درمان التهاب های چشمی شدید استفاده می شود.

موراد منع مصرف و احتیاط:

آزاتیوپرین در افراد مبتلا به اختلال عملکرد کلیوی یا کبدی و بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید باید با احتیاط تجویز شود.

عوارض جانبی:

عوراض جانبی این دارو عبارتند از :

تهوع، استفراغ، بی شاتهایی، اسهال، کم خونی، کاهش فعالیت مغز استخوان یرقان، ریزش مو، تب، درد مفاصل و بثورات پوستی.

ملاحظات:

در طول مصرف آزاتیوپرین آزمایش شمارش گلبولی و تست های کبدی باید مرتباً انجام گردد. شمارش کامل سلول های خون  (CBC) باید  حداقل هفته ای یکبار در اولین ماه، ماهی دوبار در دومین و سومین ماه و سپس هر ماه یک بار انجام شود.

علائم آسیب کبدی مانند مدفوع کمرنگ، ادرار تیره و …………. باید پیگیری شود. برای جلوگیری از تهوع و استفراغ باید دارو را در مقادیر کوچک یا همراه با غذا مصرف کرد.

خونریزی یا کبودی غیر عادی، تب یا گلو درد باید در بیماری بررسی گردد.

سایر دراوهای تجربی

داکلی زوماب- اینفلکسی ماب – اینترفرون

این دروها اخیراً در درمان بیماریهایالتهابی چشم اثرات مثبتی نشان داده اند. لازم به ذکر است این داروها هنوز تحت بررسی هستند و برخی عوارض آنها ناشناخته است و قیمت آنها نیز خیلی بالا می باشد.

دالکی زوماب  Zenapax

داکلی زوماب یکی آنتی بادی ضد گیرنده های  IL2 می باشد فعال شدن گیرنده های فوق درایجاد ال تهاب خیلی موثر است.

اینفکسی  ماب  infliximab (Remicade)

اینفکلسی ماب یکی داروی ضد TNF می باشد.  TNF یکی از عوامل فعال کننده التهاب در بدن است.

 

راهنمای تداخل دارویی و غذایی

بیمار گرامی

این راهنما شامل اطلاعاتی درباره چگونگی کنترل برخی از آثار جانبی احتمالی داروهای مصرفی شمار می باشد که شامل دو قسمت است: قسمت اول در برگیرنده لیستی از شایع ترین آثار جانبی داروها در دستگاه گوارش است و اقداماتی که برای حداقل رساندن این عوارض جانبی می توان انجام داد پیشنهاد شده است. قسمت دوم شامل لیستی از داروها است که با غذاهای مصرفی تداخل کرده و بر اثر داروها تأثیر می گذارند لطفاً به پیشنهادهای زیر توجه کنید تا داروها به نحو مطلوبی تأثیر گذارند.

قسمت اول

برای بر طرف کردن کاهش اشتها چه کار باید کرد؟

  • غذا و خوراک سبک و دلخواه خود را میل کنید.
  • هنگامی که بهترین اشتها را دارید سعی کنید غذای بیتشری بخورید.
  • غذای خوشمزه تهیه کنید.
  • از تنع رنگ ها، ترکیب و حرارت استفاده نمایید.
  • وعده های غذایی کوچک و مرتب و در محیطی دلپذیر مصرف کنید.

برای کنترل افزایش وزن چه کار باید کرد؟

  • از غذاها ، نوشتنی ها و خوراک کم کالری استفاده کنید.
  • خوردن غذاها ، نوشتنی ها و خوراک های خود را کنترل نمایید.
  • تا حدی که ممکن است از خوردن غذای با کلاری بالا بهویزه شیرینی ها وغذاهای پر چرب اجتناب کنید.

برای کاهش تغییرمزه چه کار باید کرد؟

  • داروها رابا مایعات کافی مصرف کنید.
  • برای از بین بردن مزه یا تغییر ان از آدامس بدون شکر استفاده کنید.
  • دهان خود را با آب لیمو یا آب بشویید.
  • مزه دارو را با غذا یا آب میوه تغییر دهید.

برای کاهش خشکی دهان چه باید کرد؟

  • غذا را با نوشیدنی مصرف کنید.
  • از نمک و غذای خشک کمتری در وعده های غذایی استفاده کنید.
  • غذاهای نرم و مرطوب را در وعده های غذاییتان بگنجانید.
  • مایعات به اندازه کافی مصرف نمایید.
  • از آدامس بدون شکر استفاده کنید.

برای کاهش حالت تهوع چه کار بایدکرد؟

  • از وعده های غذایی کوچک استفاده کنید.
  • از مواد غذایی سهل الهضم استفاده کنید.
  • از مصرف مایعات به هنگام صرف غذا بکاهید.
  • از غذاهای خشک (نان تست)استفاده کنید تا حالت تهوع کنترل شود.
  • از مصرف غذاهای چرب و ادویه دار اجتناب کنید.
  • درصورتی که حالت تهوع روزانه در یک زمان مشخص ایجاد می شود زمان وعده های غذایی خود را تغییر دهید.

برای کاهش ناراحتی قسمت فوقانی معده (سوزش سر دل و ترش کردن ، آروق ) چه باید کرد؟

  • وعده های غذایی مرتب و کوچک باشد، از پرخوری اجتناب کنید.
  • از غذاهای پوره شده و مخلوط شده بپرهیزید (چرا که ترشح اسید را تحریک می کند).
  • از الکل، کافئین، چای، انواع فلفل و شکلات کمتر استفاده کنید.
  • از خوردن غذاها و آب میوه های اسیدی بکاهید.
  • از غذاهای پر ادویه ، چرب و سرخ کردنی بپرهیزید.
  • قبل از خواب چیزی نخورید و حتماً یک الی دو ساعت پس از خوردن بیدار بمانید. چ
  • مصرف شیر و خامه را کمتر کنید.

برای کاهش یبوست چه باید کرد؟

  • از غذاهای فیبردار بیشتری استفاده کنید.
  • برنامه ورزشی منظم داشته باشید.
  • مایعات به اندازه کافی بنوشید.

برای کاهش اسهال چه کار باید کرد؟

  • نوشیدنی های متنوعی ما بین وعده های غذایی بنوشید تا از کم آبی بدن جلوگیری کنید.
  • وعده های غذایی کوچک و مکرر داشته باشید.
  • غذاهای پکتین دار مانند میوه را بیشتر مصرف کنید.
  • از مصرف غذاها و نوشیدنی های سرد بکاهید.

برای کاهش نفخ معده چه کار باید کرد؟

  • از خوردن غذاها نفاخ بپرهیزید.
  • غذا را به آرامی و با دهانی بسته بجوید.

 

قسمت دوم

اگر از داروهای زیر مصرف کنید به این پیشنهادات توجه نمایید:

دارو پیشنهادات
آنتی بیوتیک ها
سوففو نامیده با معده خالی مصرف کنید.
کوتریموکسازول با لبنیات یا افزودنی های اهنی مصرف  نکنید
تتراسایکلین با معده خالی مصرف کنید.
داکشی سایکلین با لبنیات یا آنتی اسیدها مصرف نکنید
سیپروفلوکساسین (سیپرو) از آنتی اسید یا افزود نی های آهنی ۴ ساعت قبل یا دو ساعت بعد از مصرف دارو استفده نکنید.
مترونیدازول (فلاژیل ) در استفاده از داروهای ضد سرفه، شربت ها دهانشویه هایی که حاوی الکل هستند دقت کنید. چنانچه کسی خدای ناکرده از مشروبات الکلی استفاده کند دچار مشکل خواهد شد.
پنی سیلین ها با عده خالی مصرف کنید.
اریترومایسین به هخمراه غذا مصرف کنید.
سفالوسپورین ها با معده خالی مصرف کنید.
عوامل ضد التهابی
ایندومتاسین ناپروکسن- آسپرین به همراه غذا، شیر یا خوراک مصرف کنید.
پنی سیلامین با معده خالی مصرف کنید. یک ساعت قبل ودو ساعت بعد از دارو از خوردن داروی دیگر، شیر یا موادغذایی پرهیز کنید.

 

ضد نقرس
کولشیسین محدودیت  در خوردن غذاهای پروتئینی (گوشت، شیر ) به هنگام حمله حادر را رعیات کنید، چنانچه کسی خدای ناکرده از مشروبات الکلی استفاده کند دچار مشکل خواهد شد.
آلوپرورینول به همراه غذا مصرف کنید، از افزودنی های ویتامین  C پرهیز نمایید. مایعات زیاد مصرف کنید.

 

 

 

 

عوامل ضد افزایش فشار خون/قلبی
هیدرالازین به همراه غذا مصرف کنید، از غذای بی نمک استفاده نمایید.
فورسماید (لازیکس) پتاسیم و منیزیم غذا را افزایش دهید. از افزودنی های پتاسیم بپرهیزید.

 

کلسیم بلاکرها، بتابلاکرها، مهارکننده های ACE به همراه غذا یا با معده خالی مصرف شودو. با پزشک خود مشورت کنید.
کاربامازپین به همراه غذا مصرف کنید. چنانچه کسی خدای ناکرده از مشروبات  الکلی استفاده کند دچار مشکل خواهد شد.

 

ضد افسردگی ها
MAO Inhibitors از غذاهایی که سرشار از تیرامین هستند بپرهیزید. از متحصص تغذیه بخواهید یک نسخه از رژیم غذایی  MAO در اختیار شمار قرار دهد.
 ایمپرامین ، آمیترپتیلین چنانچه کسی خدای ناکرده از مشروبات الکلی استفاده کند دچار مشکل خواهد شد.
نورترپتیلین، کلومیپرامین، داکسپین

 

 

 

عوامل ضد گلوکوم (آب سیاه )
استازولامید (دیاموکس ) به همراه غذا، شیر یا خوراک مصرف کنید.

 

عوامل سیستم عصبی مرکزی
لیتیوم مایعات و سدیم کافی  مصرف نمایید.
دیازپام (والیوم ) چنانچه کسی خدای ناکرده از مشروبات الکلی استفاده کند دچار مشکل خواهد شد.

 

استروئیدها/ هورمونها
 پردنیزولون، مدرول به همراه غذا  مصرف کنید. چنانچه کسی خدای ناکرده از مشروبات الکلی استفاده کند دچار مشکل خواهد شد.
استروژن، پرمارین پساز غذا مصرف کنید. چنانچه کسی خدای ناکرده از مشروبات الکلی استفاده کند دچار مشکل خواهد شد. غذای بی نمک مصرف کنید.

 

 


ضد انعقادها
وارفارین، کورمادین از مصرف غاذهای سرشار از ویتامین  k (اسفناج، کلم، سبزیجات و چای سبز ) بپرهیزید.
آسپرین همراه با غذا مصرف کنید.

 

ضد تشنج
فنی توئین، دیلانتین چنانچه کسی خدای ناکرده از مشروبات الکلی استفاده کند دچرا مشکل خواهد شد. به همراه غذا یا شیر مصرف کنید. از کلسیم و ویتامین  D کافی استفاده نمایید. بهداشت دهان را رعایت کنید.

 

 

 

 

 

 

 


عوامل ضد هیپرلیپیدمیک (چربی بالا)
کلستیرامین همراه با آب میوه، شیر بدون چربی یا کم چرب، سوپ یا میوه  پرگوشت مصرف کنید. از رژیم غذایی کم چرب و کم کلسترول استفاده نمایید.
عوامل دیابتیک
متفورمین، گلی بنگلامید سر ساعت تجویز شده از د اروها استفاده کنید رژیم غذایی تجویزی را در فواصل منظم رعایت نمایید و وعده های غذایی کوچکی داشته باشید. با متخصص تغذیه درباره رژیم غذایی مشورت کنید.
انسولین سر ساعت تجویز شده از داروها استفاده کنید. رژیم غذایی تجویزی رادر فواصل منظم رعایت نمایید و وعده های غذایی کوچکی داشته باشید. با متخصص تغذیه درباره رژیم غذایی مشورت کنید.

 

 

 

 

 

داروهای اولسری (زخم معده )
آنتی اسیدها از آنتی اسید پس از مصرف غذا استفاده نمایید. هیچ گونه دارویی را تا ۲ ساعت پس از استفاده از آنتی اسید مصرف نکنید.
رانیتیدین، سایمتیدین در صورتیکه برنامه مصرف دراو یک بار در روز باشد  دارو را باید قبل از خواب مصرف کرد در صورتیکه برنامه مصرف دارو دو بار در روز باشد  زمان مصرف صبح وشب است و در صورتیکه برنامه مصرف، چند بار در روز است، دارو را باید با غذا و هنگام خواب مصرف کرد.

 

داروهای آسمی
تئوفیلین در صورت اخلال مزاج، تئوفیلین را به همراه غذا مصرف کنید. آن را نجوید یا خرد نکنید. آن را روزانه بایا بدون غذا و مصرف نمایید.از مصرف بیش از حد نوشیدنی های کافئین دار (چای ، قهوه نوشابه و شکلات) خود داری کنید.
مکمل ها
آهن بهتر است با معده خالی مصرف شود اگر مشکل گوارشی ایجاد شد به همراه غذا مصرف کنید. از آنتی اسید استفاده نکنید.
آزاتیوپرین (ایموران ) اگر مشکل گوارشی ایجاد شد همراه غذا مصرف شود
سیکلوفسفامید بهتراست قرص با معده خالی مصرف شود.

اگر مشکل گوارشی ایجاد شد به همراه غذا استفاده شود.

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *