استرابیسم چیست؟ (لوچی چشم)

شالازیون (گل مژه) چیست ؟
دی ۱۹, ۱۳۹۶
تنبلی چشم ( آمبلیوپی)
دی ۱۹, ۱۳۹۶

استرابیسم یا لوچی چشم، نقصی است که در آن چشم ها انحراف پیدا می کنند. در استرابیسم، معمولاً محور یک چشم مستقیم است و محور چشم دیگر به طرف داخل، خارج، بالا یا پایین انحراف پیدا می کند.

انحراف ممکن است گاهی یا همواره نمایان باشد. چشم منحرف ممکن است گاهی مستقیم گردد و چشم مستقیم نیز ممکن است گاهی منحرف شود. استرابیسم، وضعیتی شایع بین کودکان است به نحوی که تقریباً ۴ درصد از کودکان، مبتلا به استرابیسم می باشند؛ این میزان در بزرگسالان، تقریباً یک درصد است.

شیوع استرابیسم در زنان و مردان یکسان است و ممکن است با سابقه خانوادگی همراه باشد. با این حال بسیاری از افراد مبتلا فاقد هر گونه سابقه خانوادگی هستند.

چشم ها چگونه با یکدیگر کار می کنند؟

شش عضله به سطح خارجی هر چشم متصلند و حرکت آنرا کنترل می نمایند.

در هر چشم، دو عضله چشم را به سمت داخل و خارج حرکت می دهند (عضله داخلی و عضله خارجی) و چهار عضله دیگر باعث حرکت چشم به بالا، پایین یا حرکات مورب می شوند.

برای تمرکز هر دو چشم بر روی یک نقطه معین باید تمام عضلات چشم ها با هم متعادل باشند و متناسب با یکدیگر حرکت کنند و برای اینکه چشم ها با یکدیگر حرکت نمایند باید عضلات هر دو چشم با یکدیگر هماهنگ باشند.

در بینایی طبیعی، هر دو چشم به یک نقطه نگاه می کنند و مغز دو تصویر به دست آمده را به صورت یک تصویر سه بعدی در هم ادغام می نماید و تصویر اخیر، درک عمیقی را از شی به ما ارایه می دهد.

هنگامی که یکی از چشم ها منحرف می شود، دو تصویر متفاوت به مغز ارسال می گردند. مغز در بچه ها یاد می گیرند کهتصویر چشم منحرف را نادیده بگیرد و تنها تصویر به دست آمده از چشم بهتر را درک نماید. به همین دلیل، کودک درک عمق خود را از دست می دهد.

بزرگسالانی که به استرابیسم دچار می شوند غالباً دوبینی دارند زیرا مغز آنها چنین آموزش یافته است که تصاویر را از هر دو چشم دریافت نماید و نمی تواند تصویر به دست آمده از چشم منحرف را نادیده بگیرد.

آیا استرابیسم سبب تنبلی چشم می شود؟

اگر در دوره کودکی دو چشم به طور طبیعی هم راستا باشند، بینایی خوب به وجود می آید. استرابیسم ممکن است باعث کاهش بینایی یا تنبلی در چشم منحرف گردد. مغز، تصویر به دست آمده از چشم بهتر را درک می کند و تصویر چشم منحرف را نادیده می گیرد که منجر به تنبلی آن چشم می شود.

در کودکان استرابیسم ممکن است باعث کاهش بینایی یا تنبلی در چشم

منحرف گردد. مغز، تصویر به دست آمده از چشم بهتر را درک می کند و

تصویر چشم منحرف را نادیده می گیرد که منجر به تنبلی آن چشم می شود.

این حالت تقریباً در نیمی از کودکان مبتلا به استرابیسم دیده می شود. تنبلی چشم را می توان با بستن چشم خوب، برای تقویت و بهبود بینایی در چشم منحرف درمان نمود.

تنبلی چشم را می توان با بستن چشم خوب برای تقویت و بهبود بینایی

در چشم منحرف درمان نمود.

اگر تنبلی چشم در چند سال اول زندگی تشخیص داده شود معمولاً درمان آن موفقیت آمیز خواهد بود. چنانچه درمان تا ۱۰ سالگی به تعویق افتد، تنبلی چشم معمولاً همیشگی خواهد شد.

چنانچه درمان تنبلی چشم تا ۱۰ سالگی به تعویق افتد،

معمولاً همیشگی می گردد.

به عنوان یک قانون، هر چه تنبلی چشم زودتر تشخیص داده شود و در سنین پایین تر درمان گردد، نتیجه بینایی بهتر خواهد بود.

علل استرابیسم چیست؟

علت دقیق استرابیسم هنوز به طور کامل شناخته نشده است. از آنجا که عضلات چشم به وسیله مغز کنترل می شوند، استرابیسم در کودکان مبتلا به اختلالاتی که مغز را تحت تاثیر قرار می دهند از جمله فلج مغزی، سندرم داون، هیدروسفالی و تومور مغزی نیز شایع است.

کدورت های مسیر بینایی مثل آب مروارید (کاتاراکت) و کدورت های قرنیه، ضربه های چشمی که بینایی را تحت تاثیر قرار می دهند و همچنین ضایعات ارگانیک در شبکیه و عصب بینایی می توانند به استرابیسم منجر گردند.

استرابیسم در بزرگسالان غالباً در ادامه استرابیسم در کودکی به وجود می آید. بنابراین استرابیسمی که در دوران بزرگسالی بدون تاریخچه ای از انحراف چشم ها در دوران کودکی اتفاق می افتد باید به دقت از نظر مسایل طبی یا عصبی مانند دیابت (بیماری قند)، بیماری تیروئید، میاستنی گراو، تومورها یا ضربه های مغزی ارزیابی گردد.

استرابیسمی که در دوران بزرگسالی بدون تاریخچه ای از انحرافچشم ها در دوران کودکی اتفاق می افتد باید به دقت از نظر مسایل طبییا عصبی ارزیابی گردد.

به طور کلی در هر بیمار مبتلا به استرابیسم غیر مادرزادی یا بدون علت مشخص، به ویژه اگر اکتسابی باشد، چه در کودکان و چه در بزرگسالان، باید به دقت به منظور یافتن علت ارزیابی گردد.

علایم استرابیسم چیست؟

علامت اصلی استرابیسم، انحراف ظاهری چشم هاست. گاهی کودکان و بزرگسالان چشم خود را در نور آفتاب، نیمه بسته نگاه می دارند یا برای استفاده از هر دو چشم، سر خود را به یک طرف می چرخانند تا از چشم های خود به طور هم زمان استفاده نمایند.

شایع ترین علامت آن در بزرگسالان، دوبینی است. برخی از بزرگسالان مبتلا به استرابیسم؛ به خستگی چشم، ناراحتی به هنگام خواندن متون و سردرد دچار می شوند.

استرابیسم چگونه تشخیص داده می شود؟

استرابیسم با معاینه کامل چشمی تشخیص داده می شود. معاینات چشمی اضافه و مؤکد جهت تشخیص و درمان استرابیسم عبارتند از:

  • مشخص نمودن نوع و مقدار انحراف
  • مشخص نمودن عضلات درگیر در ایجاد انحراف
  • اندازه گیری دید
  • گشاد کردن مردمک و معاینه کامل داخل چشمی و
  • تعیین دقیق عیب انکساری بیمار.

توصیه می شود که چشم هم کودکان در چهار سالگی یا پیش از آن، توسط پزشک کودکان، پزشک خانواده یا چشم پزشک معاینه گردد. در صورت وجود سابقه خانوادگی از استرابیسم یا تنبلی چشم و یا هر ونه علائم غیر طبیعی در چشمها، چشم پزشک باید بینایی کودک را حتی پیش از سه سالگی بررسی نماید.

 

 

در صورت وجود استرابیسم باید معاینه چشمی کامل انجام شود و نباید استرابیسم را نادیده گرفت. تشخیص و درمان زودهنگام ممکن است از عوارض بعدی بینایی جلوگیری کند. استرابیسم ممکن است اولیه نباشد و ثانویه به علل دیگر از جمله آب مروارید، تومور درون چشمی و مشکلات عصبی باشد. این وضعیت ها ممکن است نیازمند توجهات فوری باشند.

استرابیسم ممکن است اولیه نباشدو ثانویه به علل دیگر از جملهآب مروارید، تومور درون چشمی و مشکلات عصبی باشد. این وضعیت هاممکن است نیازمند توجهات فوری باشند.

هنگامی که چشم های کودک واقعاً لوچ باشند، او تنها از یک چشم استفاده می نماید تا از دوبینی جلوگیری کند. چشم استفاده نشده یا لوچ ممکن است به تدریج تنبل شود. برای اجتناب از این وضعیت باید چشم سالم کودک را بست و او را وادار نمود تا از چشم منحرف استفاده نماید. اگر تنبلی چشم در اوایل دوران کودکی درمان نگردد تا آخر عمر باقی خواهد ماند.

استرابیسم غیر واقعی چیست؟

هنگامی که چشم ها واقعاً منحرف نباشند ولی منحرف به نظر بیایند، استرابیسم کاذب یا غیر واقعی نامیده می شود. چشم های یک نوزاد ممکن است گهگاهی به درون یا بیرون منحرف شوند اما این انحراف متغیر در چند ماه اول زندگی نوزاد، طبیعی است. هنگامی که کودک در حدود چهار ماهگی شروع به تمرکز بر روی اشیای محیطی می کند، چشم ها باید در اغلب یا تمام مواقع هم راستا باشند.

در اغلب موارد انحراف کاذب، بچه دارای بینی پهن و مسطح و یا چین پوستی در گوشه داخلی پلک هاست که باعث می گردد چشم، لوچ به نظر آید.

 

استرابیسم کاذبی که ناشی از ظاهر چهره نوزاد است، با بزرگ شدن نوزاد بهبود می یابد. این بهبود ناشی از باریک شدن پل بینی، از بین رفتن چین های پوستی پلک و گشادتر شدن چشم ها می باشند.

والدین به طور طبیعی به رشد بینایی کودک خود اهمیت می دهند به ویژه هنگامی که متوجه شوند که چشم کودک آنها در ظاهر لوچ است.

در برخی موارد ممکن است تشخیص استرابیسم واقعی، مشکل به نظر برسد. چشم ممکن است به طور متناوب منحرف شود یا انحراف کمی داشته باشد. در این موارد ممکن است برای تشخیص، به بیش از یک معاینه نیاز باشد. استرابیسم کاذب ممکن است به مرور زمان با بزرگ شدن کودک بهبود یابد اما استرابیسم واقعی معمولاً بدتر می شود.

چگونه می توان استرابیسم واقعی را از استرابیسم غیر واقعی تمیز داد؟

چشم پزشک معمولاً می تواند استرابیسم واقعی را از استرابیسم غیرواقعی تمیز دهد. برای تفکیک استرابیسم حقیقی و کاذب؛ چشم پزشک با روشن کردن چراغ قوه در مقابل چشم ها، انعکاسی از نور را که بر روی سطح جلویی مردمک ایجاد می گردد، مشاهده می کند. زمانی که فرد به نور نگاه می کند، اگر چشم ها هم راستا باشند؛ انعکاس نور در هر دو چشم، در نقاط همسان خواهند بود اما اگر فرد مبتلا به استرابیسم باشد و چشم ها هم راستا نباشند؛ انعکاس نور در دو چشم، در دو نقطه متفاوت خواهند بود. از آنجا که پهنی پل بینی یا چین های پوست پلک روی نور تاثیری ندارند، انعکاس نور در فرد مبتلا به استرابیسم کاذب، طبیعی است. والدین ممکن است در ابتدا متوجه انعکاس غیر طبیعی نور در چشم ها، در عکس های گرفته شده از کودک شوند.

روش دیگر تفکیک این دو نوع استرابیسم با پوشش متناوب دو چشم است که در صورت انحراف کاذب هیچ حرکتی جهت نگاه کردن مشاهده نمی شود ولی در انحراف حقیقی حرکت جبرانی جهت نگاه کردن مجدد مشاهده می شود.

اهداف درمان استرابیسم چیست؟

اهداف درمان استرابیسم عبارتند از:

۱ – پیشرفت بینایی خوبی در هر دو چشم، ۲ – بهبود انحراف سر و صورت،  ۳ – تصحیح شرایط از نظر زیبایی.

درمان استرابیسم به منظور نگهداری بینایی، هم راستا شدن چشم ها و باز گرداندن دید دو چشمی است. چشم پزشک، پس از یک معاینه کامل چشمی می تواند درمان مناسب را توصیه نماید.

 

درمان استرابیسم در کودکان

درمان استرابیسم در کودکان شامل تجویز عینک و یا جراحی است. جراحی استرابیسم، به منظور اصلاح عضلات چشمی نامتعادل صورت می گیرد اما جراحی برای رفع عیوبی که سبب استرابیسم شده اند نیز ممکن است لازم باشد مانند جراحی آب مروارید، در درمان استرابیسم غالباً بستن چشم قوی تر برای بهبود چشم تنبل لازم است. البته نوع درمان بستگی به نوع انحراف دارد که به موارد شایع آن اشاره می گردد.

  • ایزوتروپی: ایزوتروپی، انحراف چشم به داخل است که شایع ترین نوع استرابیسم در نوزادان به شمار می آید. بچه های مبتلا به ایزوتروپی نمی توانند از هر دو چشم خود به طور هم زمان استفاده نمایند. جراحی زود هنگام در بیشتر موارد می تواند چشم ها را هم راستا کند.

به هنگام جراحی ایزوتروپی، میزان قدرت عضلات چشم در یک یا هر دو چشم تنظیم می گردد. عضلات داخلی قوی ممکن است از جدار چشم جدا شوند و عقب تر، روی چشم بخیه گردند. این عمل باعث تضعیف قدرت آنها می شود و ضمن اصلاح انحراف، حرکت چشم در جهت خارج را ممکن می نماید. گاهی نیز کوتاه کردن طول عضلات خارجی باعث تقویت کشش آنها می گردد و این عمل ضمن اصلاح انحراف، حرکت چشم در جهت خارج را میسر می نماید.

  • ایزوتروپی تطابقی: ایزوتروپی تطابقی، شکل شایعی از ایزوتروپی است که در کودکان در سن دو سالگی یا بیشتر دیده می شود. چشم این کودکان دچار عیب انکساری دوربینی است که جهت اصلاح آن مجبورند از قدرت تطابق استفاده کنند. عمل تطابق در چشم ها توأم با همگرایی محور دو چشم است که با تداوم آن انحراف چشم ها به داخل ایجاد می شود.

استفاده از عینک از تلاش برای تطابق می کاهد و می تواند انحراف چشم را برطرف سازد. گاهی این انحراف در نزدیک بیشتر از دور است و به ناچار برای انجام کارهای نزدیک، عینک های دوکانونه هم مورد نیاز می باشند.

در برخی موارد می تواند از قطره های چشمی میوتیک (تنگ کننده مردمک) یا از لنزهای ویژه ای به نام منشور نیز برای رفع انحراف در این کودکان استفاده نمود.

  • اگزوتروپی: اگزوتروپی یا انحراف چشم به طرف خارج، نوع شایع دیگر استرابیسم می باشد. این حالت در اغلب موارد هنگامی رخ می دهد که کودک روی اشیای دور تمرکز نماید.

اگزوتروپی ممکن است به صورت گهگاهی رخ دهد به ویژه هنگامی که کودک در حال رویا یا خسته و یا بیمار باشد. والدین غالباً متوجه می شوند که کودک یکی از چشم هایش را در نور آفتاب، نیمه بسته نگاه می دارد.

اگرچه استفاده از عینک، تمرینات چشمی یا منشور ممکن است از انحراف چشم به خارج در برخی از کودکان بکاد یا در کنترل آن کمک نماید اما در اغلب موارد، جراحی لازم خواهد بود. برای جراحی در این موارد معمولاً عضلات خارجی از جدار چشم جدا می شوند و عقب تر روی چشم بخیه می شوند. گاهی نیز عضلات داخلی کوتاه می گردند که این اعمال ضمن اصلاح انحراف، حرکت چشم در جهت داخل را نیز ممکن می نمایند.

درمان استرابیسم در بزرگسالان

تعبیر نادرست شایعی وجود دارد مبنی بر اینکه درمان استرابیسم در بزرگسالان مشکل یا غیر ممکن است. در واقع بزرگسالان مبتلا به استرابیسم، چندین انتخاب درمانی دارند؛ از جمله تمرینات چشمی، عینک های منشوری، تزریق سم بوتولینیوم و جراحی عضلات چشمی با یا بدون بخیه های قابل تنظیم.

  • تمرینات چشمی: ممکن است تمرینات عضلات چشمی در درمان مشکلات ویژه ای همچون عدم کفایت همگرایی، مفید باشند. در این حالت، چشم ها برای انجام مطالعه و یا کارهای نزدیک به خوبی عمل نمی کنند که با کمک تمرینات چشمی شرایط بهتری حاصل می شود.
  • عینک های منشوری: بهترین راه اصلاح انحرافات جزیی در مواردی که بیمار دوبینی دارد، استفاده از عینک های منشوری است. با استفاده از منشور، تصاویر بر هم منطبق می گردند و بدین ترتیب ناهمسویی چشم ها جبران می گردد و دوبینی کاهش می یابد.
  • تزریق سم بوتولینیوم: سم بوتولینیوم Botox) یا (Dysport، دارویی است که در شرایط ویژه ای برای درمان استرابیسم به کار می رود. برای کاهش موقت فعالیت عضلات چشم می توان بوتوکس را به درون این عضلات تزریق نمود. بدین ترتیب عضله مخالف سعی می کند چشم را از انحراف دور نگاه دارد. آثار دارو پس از گذشت چند ماه از بین می رود و ممکن است به تزریق مجدد دارو نیاز گردد اما در برخی موارد هم ممکن است انحراف به طور دایم اصلاح گردد. البته در بعضی از بیماران، تاثیر آن به خوبی تاثیر جراحی نمی باشد. این روش در برخی موارد به ویژه در افراد مبتلا به فلج عصبی و استرابیسم های باقی مانده از جراحی قبلی بیمار، موثر واقع می شود.
  • جراحی عضلات چشمی با یا بدون بخیه های قابل تنظیم: در جراحی عضلات چشمی بدون بخیه های قابل تنظیم، یک یا چند عضله جابه جا می گردند و بخیه های دایم زده می شوند. در جراحی عضلات چشمی با بخیه های قابل تنظیم، عمل در دو مرحله انجام می گیرد؛ در مرحله اول یک یا چند عضله با بخیه های قابل تنظیم جابه جا می شوند. مرحله دوم معمولاً در ۲۴ – ۶ ساعت بعد و با استفاده از قطره های بی حس کننده انجام می گیرد. چنانچه تنظیم مجدد بیشتری لازم باشد، زدن بخیه های فوق باعث تنظیم عضلات می شود. این روش نیازمند همکاری بیمار می باشد و ممکن است برای هر فردی مناسب نباشد.

جراحی استرابیسم چگونه انجام می شود؟

کره چشم در تمام انواع جراحی های استرابیسم، هرگز از حفره حدقه خود خارج نمی شود. چشم پزشک، برش کوچکی در بافت پوشاننده چشم (ملتحمه) ایجاد می کند و به عضلات چشمی دسترسی پیدا می کند.

طی جراحی، عضلات ویژه ای جا به جا می گردند که بستگی به نوع انحراف چشم دارد. انجام عمل جراحی ممکن است برای یک یا هر دو چشم ضروری باشد. طی جراحی، برش عرضی عضله و جایگزینی مجدد آن در ناحیه عقب تر سبب تضعیف اثر عضله می شود و کوتاه کردن عضله و جایگزینی در همان محل سبب تقویت عضله می شود.

برای جراحی استرابیسم در اطفال، بی هوشی عمومی ضروری است. بی حس موضعی برای بزرگسالان امکان پذیر است. در این شیوه بیمار هوشیار است و جراحی با تزریق بی حس کننده موضعی یا ریختن قطره بی حس کننده چشمی انجام می پذیرد البته برای انجام این جراحی به روش موضعی همکاری بسیار خوب بیمار در حین عمل ضروری است.

مدت زمان لازم برای بهبود پس از جراحی، کوتاه است به نحوی که بیماران معمولاً پس از چند روز می توانند فعالیت های طبیعی خود را از سر بگیرند.بیماران معمولاً چند روز پس از جراحی استرابیسم می توانند فعالیت هایطبیعی خود را از سر بگیرند.

ممکن است پس از جراحی به استفاده از عینک، منشور یا داروهای خاصی نیاز باشد. در بعضی از موارد برای اصلاح کامل انحراف چشم ممکن است در مراحل بعدی به جراحی های دیگری نیاز گردد. گاهی از جراحی استرابیسم جهت اصلاح اشکالات عمده موجود مانند انحراف چشم یا انحراف سر استفاده می شود ولی اشکالات کم اهمیت تر مثل محدودیت حرکات چشم ها به ناچار نادیده گرفته می شود.

برای کودکان دارای استرابیسم ثابت، انجام جراحی زود هنگام، بهترین فرصت را برای فعالیت هماهنگ هر دو چشم فراهم می نماید. به طور کلی انجام عمل جراحی برای کودکان زیر سن دبستان آسان تر است.

پس از جراحی استرابیسم ممکن است استفاده از عینک، منشور یاداروهای خاصی لازم باشد.

 

عوارض جراحی استرابیسم

خطرات جراحی استرابیسم بسیار کم هستند و جراحی معمولاً بی خطر است. اما مانند همه جراحی های دیگر، مشکلات احتمالی وجود دارند. این مشکلات ممکن است شامل واکنش نامطلوب نسبت به بی هوشی، عفونت، خونریزی، جوشگاه (اسکار) زیاد، دوبینی، کاهش بینایی و عدم تصحیح کامل انحراف باشند.

خطرات جراحی استرابیسم بسیار کم هستند.

 

 

 

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *