آب مروارید (کاتاراکت)

تخریب ماکولا ناشی از افزایش سن
دی ۱۹, ۱۳۹۶
گلوکوم (آب سیاه)
دی ۱۹, ۱۳۹۶

آب مروارید (کاتاراکت)

آب مروارید (کاتاراکت)

این کتابچه جهت کمک به بیماران مبتلا به آب مروارید و خانواده آنها برای درک بهتر از وضعیتشان نوشته شده و علائم، تشخیص و درمان این بیماری را شرح می دهد.

آب مروارید، کدر شدن عدسی چشم بوده که منجر به مشکلات بینایی می گردد. در مراحل اولیه، استفاده از نور قوی و عینک، مشکلات بینایی ناشی از آب مروارید را کم می کند. اما در مراحل بعدی بیماری، انجام جراحی برای بهبود بینایی ضروری است. امروزه عمل جراحی آب مروارید کم خطر و بسیار مؤثر است.

عدسی چیست؟

عدسی ساختمان شفاف و بدون رگ با قطر حدود ۹ میلی متر و ضخامت ۴ میلی متر می باشد که در قسمت میانی کره چشم قرار گرفته و باعث تمرکز نور روی شبکیه می شود. شبکیه لایه حساس به نور در چشم می باشد.

که پیام های بینایی را دریافت می کند. در یک چشم طبیعی نور از عدسی عبور کرده و روی شبکیه متمرکز می شود. برای ایجاد یک تصویر دقیق، عدسی باید شفاف باشد.

آب مروارید چیست؟

عدسی از آب و پروتئین ساخته شده و شفاف می باشد تا نور بتواند از آن عبور کند. گاهی اوقات بخشی از این پروتئینها تغییر یافته و منجر به کدورت قسمتهایی از عدسی می شوند. در نتیجه نور بخوبی به شبکیه نمی رسد و اختلال بینایی ایجاد می شود که این پدیده را آب مروارید می نامند

 

در مراحل اولیه که تنها بخش کوچکی از عدسی کدر شده است، شاید آب مروارید مشکلی ایجاد نکند، اما در بیشتر مواقع این روند ادامه می یابد و بخش بزرگی از عدسی کدر می شود و بینایی را مختل می سازد. سرعت پیشرفت آب مروارید در بین افراد مختلف متفاوت است آب مروارید ناشی از افزایش سن به تدریج در طی چند سال پیشرفت می نماید. آب مروارید در افراد جوان و افراد دیابتی ممکن است به سرعت در طی چند ماه پیشرفت نماید ولی سرعت پیشرفت آب مروارید در هر فرد را نمی توان دقیقاً پیشگویی کرد. آب مروارید از چشمی به چشم دیگر سرایت نمی کند اگرچه افراد زیادی در هر دو چشم مبتلا هستند ولی همیشه سرعت پیشرفت در دو چشم یکسان نیست. مطالب زیادی در مورد آب مروارید ناشی از سن روشن شده، اما هنوز هیچ علت قطعی برای آن مشخص نگردیده است. دانشمندان علل متعددی از جمله سیگار کشیدن، بیماری قند و تماس زیاد با نور خورشید را برای ابتلا به آن ذکر می کنند.

انواع مختلف آب مروارید کدامند؟

الف – آب مروارید ناشی از افزایش سن:

عدسی نیز همانند سایر قسمتهای بدن، در طول زندگی به رشد خود ادامه می دهد و لایه هایی به سطح خارجی آن اضافه می شود که با گذشت زمان لنز سخت می گردد و شفافیت خود را از دست می دهد. آب مروارید ناشی از افزایش سن شایعترین نوع آب مروارید است و بین سنین ۶۵ تا ۷۴ سالگی، ۵۰ درصد افراد و بالای سن ۷۵ سالگی، ۷۰ درصد افراد به آن مبتلا می شوند، اما می تواند از ۳۵ سالگی به بعد شروع شود.

ب – آب مروارید ناشی از سایر بیماریها:

این نوع آب مروارید در افرادی که بیماریهای مشخص دیگری از جمله دیابت (بیماری قند) دارند دیده می شود. گاهی بروز آب مروارید در رابطه با مصرف داروهای کورتون دار می باشد.

پ – آب مروارید ناشی از ضربه:

گاهی بلافاصله پس از صدمات چشمی و گاهی سالها بعد از آن دیده می شود.

ت – آب مروارید مادرزادی:

بعضی از بچه ها با آب مروارید به دنیا می آیند یا اینکه در کودکی به آن مبتلا می شوند که معمولاً در هر دو چشم است. این آب مروارید ممکن است در بینایی اختلال ایجاد نکند، اما در صورت ایجاد اختلال حتماً باید جراحی شود.

علائم آن چیست؟

شایعترین علائم آن عبارتند از:

الف – تار شدن یا محور شدن بینایی.

 

ب – حساس شدن به روشنایی: درخشندگی زیاد نور اتومبیل ها در شب، خیرگی و پخش نور چراغها و نور آفتاب، دیدن هاله اطراف چراغها.

 

پ – کم رنگ شدن یا محو شدن رنگها.

ت – دید کم در شب.

ث – دوبینی یا چند بینی (که با افزایش شدت آب مروارید وضعیت بدتر می شود).

 

ج – افزایش دید نزدیک، تغییر مداوم شماره عینک و یا لنز تماسی.

این علائم می تواند ناشی از سایر بیماریهای چشمی نیز باشد، پس اگر دچار هر یک از این علائم شدید حتماً به چشم پزشک مراجعه کنید.

در آب مروارید خفیف، اختلال بینایی شاید بسیار ناچیز باشد. اما با افزایش میزان آب مروارید، بینائی به تدریج بدتر می شود. بعضی از مبتلایان همزمان با کاهش دید دور احساس می کنند که دید نزدیک آنها بهتر شده اما این تغییر، موقتی است و با افزایش میزان آب مروارید، دید دور و نزدیک، هر دو بدتر خواهد شد.

چگونه آب مروارید تشخیص داده می شود؟

تشخیص آب مروارید با مشاهده عدسی کدر شده توسط دستگاههای چشم پزشکی می باشد. ارزیابی با چراغ قوه قابل اعتماد نیست زیرا همراهی بعضی از بیماری ها با آب مروارید از جمله آب سیاه با چراغ قوه قابل تشخیص نمی باشد. برای تشخیص صحیح، معایناتی که توسط چشم پزشک انجام می شود شامل موارد زیر می باشد:

الف – اندازه گیری قدرت بینایی.

ب – گشاد کردن مردمک که با مصرف قطره های چشمی صورت می گیرد و به چشم پزشک اجازه می دهد تا تمام قسمتهای عدسی و شبکیه را کاملاً معاینه کند.

پ – تونومتری: با این معاینه فشار چشم اندازه گیری می شود. افزایش فشار ممکن است علامت گلوکوم (آب سیاه) باشد.

همچنین چشم پزشک ممکن است معاینات دیگری برای بررسی سلامت سایر اجزاء چشم نیز انجام دهد.

درمان آن چگونه است و چه زمانی عمل می شود؟

در مراحل اولیه آب مروارید، وضعیت بینایی با استفاده از عینک، عدسی های بزرگ نما و نورهای قویتر بهبود می یابد. اما اگر این تدابیر کک کنندهنباشد، جراحی تنها راه درمان است که شامل خارج کردن عدسی کدر شده و جایگزینی آن با عدسی مصوعنی است. دارو، قطره، ورزش یا عینک مانع بروز یا بهبود آب مرواید نمی شوند. زمان عمل با توجه به نیاز و شرایط  هر فرد متفاوت است. در افراد مسن که نیاز چندانی به دید کامل ندارند ممکن است دیرتر نیاز به انجام جراحی باشد. بهر حال شما با کمک چشم پزشک در این زمینه تصمیم خواهید گرفت.

«آب مروارید زمانی نیاز به جراحی دارد که اختلال بینایی، انجام فعالیتهای شغلی یا روزمره مانند رانندگی، مطالعه و تماشای تلویزیون را مختل کندو نیازی به رسیدن آب مروارید نیست.»

در غلب موارد، انتظار برای انجام عمل آب مروارید ضرری به چشم نمی رساند. اگر هر دو چشم  به آب مرواردی مبتلا باشد پزشک آنهارا در یک زمان جراحی نمی کند. هر چشم باید به طور جداگانه تحت عمل جراحی قرار گیرد.

درصورتکیه وضعیت اورژانسی نباشد بهتر است حداقل ۴ ماه بین دو عمل فاصله باشد. گاهی از اوقات در بیماران مبتلا به بیماری قند جهت معاینه شبکیه و درمان ضایعات ناشی از بیماری انجام عمل آب مروارید ضروری است.

 

آب مروارید اگر عمل نشود چه اتفاقی می افتد؟

با تأخیر در عمل جراحی به تدریج بینایی فد کاهش یافته بطوری که در حد شمارش انگشتان و یا حتی فقط درک نور خواهد رسید، در این مرحله در تعداد کمی از بیماران ممکن است منجر به افزایش فشار داخل چشم (آب سیاه ) شود و در نتیجه نیاز به جراحی اورژانس پیدا می کند که عوراض و خطرات آن بیشتر از جراحی معمول است. بنابراین در صورتی که تشخیص آب مروارید داده شده اما به عللی جراحی آن امکانپذیر نیست، حتماً بیمار باید تحت نظر چشم پزشک باشد تا به مرحله اورژانس نرسد.

آیا عمل جراحی آب مروارید موثر است؟

امروزه این عمل از رایج ترین، بی خطرترین و موثرترین اعمال جراحی چشم به شمار می رود. حدود ۹۰% افرادیکه تحت این عمل قرار می گیرند، دید بهتری پیدا می کنند مگر اینکه مشکلی در قرنیه، شبکیه یا عصب بینایی وجود داشته باشد پس به یاد داشته باشید که جراحی کاتاراکت نمی تواند کاهش دید ناشی از سایر بیماری های را بهبود دهد.

 

عمل جراحی توسط چه کسی انجام می شود؟

عمل جراحی به وسیله چشم پزشک (فردی که برای تشخیص و درمان همه بیماری های چشم آموزش دیده است) انجام می شود. جراحان کاتاراکت معمولاً چشم پزشک های عمومی هستند که پس از طی دوره پزشکی عمومی، ۴ سال دوره دستیاری را بصورت آموزش بیمارستان گذرانده اند.

قبل از عمل جراحی چه باید کرد؟

یک یا دو هفته  قبل از جراحی، پزشک آزمایشهایی در خواست می کند که شامل آزمایشهای خون و ادرار، عکسبرداری از قفسه سینه و تعیین قدرت لنز داخل چشمی می باشد. در صورتیکه دچار افزایش فشار خون یا قند خون هستند قبل از عمل باید حتماً زیر نظر متخصص داخلی، درمان وتحت کنترل قرار بگیرید. روز قبل از عمل حمام کنید و ۶ ساعت قبل از عمل نباید چیزی بخورید.

چگونه آب مروارید خارج می شود؟

دو راه عمده وجود داردکه جراحی چشم پزشک تفاوتهای آنرا شرح داده و به شما کمک می کند تا با توجه به وضعیت خاص خود، بهترین شیوه را انتخاب کنید. نتایج بینایی هر دو روش در پایان سه ماه یکسان می باشد.

الف- فیکو ( فیکوامولسی فیکیشن): جراح در کنار قرنیه (سطح شفاف و گنبدی شکل که جلو چشم را تشکیل می دهد) برش کوچکی ایجاد و سپس یک وسیله ظریف را وارد چشم می کند.

این وسیله امواج ما فوق صوت را به داخل عدسی منتقل کرده و باعث خرد شدن عدسی کدر شده می شود، سپس به وسیله مکش، تکه های کدر شده از چشم خارج می شوند. بسیاری از اعمال جراحی امروزه از طریق فیکو انجام می شوند این عمل، عمل جراحی « آب مروارید با برش کوچک» نیز نامیده می شود.

 

ب- عمل جراحی خارج کپسولی: پزشک بریدگی بزرگتری در کنار قرنیه ایجاد می کند و هسته سخت و کدر عدسی را خارج می کند و باقی مانده آن توسط مکش خارج می شوند.

در بسیاری از موارد، عدسی داخل چشمی  Iol (آی – اُ – ال) جایگزین عدسی خارج شده می گردد.  IOL در واقع یک عدسی مصنوعی شفاف می باشد که نیاز به مراقبت نداشته ویک جزء دائم در چشم محسوب خواهد شد.در ضمن به علت آن که IOL در داخل چشم قرار می گیرد شما آن را نمی بینید و احساس نمی کنید. به وسیله  IOL بینایی تان بهبود می یابد. چون این وسیله باعث انتقال و تمرکز نور روی شبکیه می شود. بعضی افراد به علل مختلف از جمله مشکلات حنی عمل جراحی و یا بیماریهای دیگر چشمی نمی تواند از IOL بهره مند شوند. برای اینگونه افراد  لنزهای تماسی یا عینک هایی با بزرگنمایی زیاد توصیه می شوند.

در حین جراحی چه اتفاقاتی رخ می دهد؟

پس از ورود به اتاق عمل کلینک یا بیمارستان، قطره چشمی برای گشاد کردن مردمک استفاده می شود سپس اطراف چشمها با محلول ضد عفونی کننده شسته و تمیز می گردد. عمل جراحی معمولاً حدود یکساعت طول می کشد و معمولاً بدون درد است. جراحی می تواند تحت تأثیر بی حس موضعی (با تزریق ماده بی حس کننده در زیر چشم و اطراف پلک) و یا با بیهوشی عمومی انجام گیرد بستگی به وضعیت جسمانی شما و نظر متخصص قلب و جراح چشم دارد. در روش بیهوشی عمومی معمولاً در طول مدت هیچ چیز حس نخواهید کرد و پس از برخواستن از بیهوشی از عمل جراحی چیزی به خاطر نخواهید داشت. بعد از عمل روی چشم شما پانسمان گذاشته می شود و سپسی مدتی در بیمارستان استراحت می کنید و از شما مراقبت خواهد شد  تا دچار مشکلی نشوید تقریباً تمامی بیماران در همان روز می توانند مرخص شوند.

بعد از جراحی چه می شود؟

احساس خفیف ناراحتی و جسم خارجی تا مدتی بعد از عمل طبیعی است. اشک ریزش خفیف و ترشح مختصر شایع است. چشم ممکن است به نور و تماس حساس شود. در صورت احساس ناراحتی، برای ۱ تا روز اول ممکن است پزشک هر ۴ تا ۶ ساعت مسکن تجویز کند. بعد از این مدت احساس ناراحتی معمولاً از بین می رود در بسیاری موارد ترمیم برش تا حدود ۶ هفته طول می کشد. بعد از جراحی پزشک برنامه زمان بندی شده ای را برای انجام معاینات جهت بررسی پیشرفت ترمیم زخم و کنترل فشار داخل چشم تعیین می کند تا چند هفته پس از عمل باید از قطره های چشمی استفاده کرد.از پزشک در مورد نحوه و زمان استفاده و اثرات جانبی داروها سوال کنید. در طول ماه اول باید از یک پوشش یا عینک برای محافظت از چشم استفاده کنید. از مالیدن و یا فشار دادن چشمها اجتناب کنید، سعی کنید خم نشوید و اجسام سنگین را بلند نکنید. در روش فیکو پس از یک هفته و در روش خارج کپسولی تا دو هفته پس از عمل جراحی، نماز را نشسته بجای می آورید تا فشار داخل چشم بالا نرود. می توانید قدم بزنید، از پله ها بالا بروید وکارهای سبک انجام دهید. پس از ۵ روز در روش فیکو و پس از یک هفته در روش خارج کپسولی میتوان حمام کامل کرد. فقط مراقب باشید آب به داخل چشمتان نرود.

پس از عمل هیچ نوع پرهیز غذایی خاصی نداریم و رژیم غذایی و دارویی شما (بجز داروهای چشمی ) همانند وضعیت  پیش از عمل می باشد.

چه عوارضی ممکن است در اثر عمل کاتاراکت حاصل شود؟

عمل کاتاراکت های معمولی که با بیماری دیگری توأم نیستند در ۹۹-۹۵ درصد موارد بدون عارضه انجام می شود ولی انجام عمل جراحی بدون عارضه را هیچ جراحی نمی تواند صد در صد ضمانت کند و ممکن است حین عمل یا پس از انجام عمل عوارضی حاصل شود که بطور مختصر به آنها اشاره می شود.

الف: خونریزی پشت کره چشم هنگام تزریق ماده بی حسی که اگر شدید باشد منجر به تعویق عمل برای چند هفته خواهد شد.

ب: پاره شدن کپسول عدسی که اگر زیاد باشد ممکن است امکان کارگذاری لنز در اطاق خلفی وجود نداشته باشد و جراحی مجبور شود لنز رادر اطاق قدامی قرار دهد.

پ: خونریزی شدید داخل چشم که احتمال ایجاد آن خیلی کم است ولی افراد خیلی مسن و افراد با فشار خون بالا ممکن است دچار آن شوند.

ت: التهاب قرنیه که از فردای عمل آشکار می شود ممکن است موقت و یا دائمی باشد.

ث: التهاب داخل چشمی که معمولاً ۲-۱ روز پس از عمل شروع و تا چند روز ممکن است ادامه یابد.

ج: عفونت داخل چشمی که ممکن است از ۲۰-۲ روز بعد از عمل تظاهر کند که علامت آن درد شدید چشم، حساسیتی به نور، ورم  پلک ها و کاهش دید می باشد. و فوراً بیمار باید مورد درمان قرا رگیرد.

چ: ایجاد تغییراتی در مایع داخل چشم ( زجاجیه ) و جدا شدگی پرده شبکیه که ممکن است در طی ماهها یا سالها بعد از عمل اتفاق بیافتد.

ح: سایر عوارض دیگر مثل آستیگماتیسم، دوربینی و نزدیک بینی نیز از عوارض عمل کاتاراکت و لنز داخل چشمی هستند.

علائم شروع این عوارض به صورت درد، اشک ریزش، حساسیت به نور، کاهش دید، ورم پلک، سرخی غیر عادیی چشم و جرقه های نورانی می باشند. با مراجعه سریع به چشم پزشک این عوارض معمولاً به طور موفقعیت آمیزی درمان خواهند شد.

چه زمانی بینایی طبیعی می شود؟

چند روز پس از عمل میتوان فعالیتهای روزانه را شروع کرد، اما بینایی ممکن است تا مدتی کامل نباشد پس از عمل، چشم برای عادت کردن با شرایط جدید نیاز به زمانی دارد تا به طور مناسبی با چشمی دیگر هماهنگی ایجاد کند، بخصوص اگر چشم مقابل دچار آب مروارید باشد. در مورد زمان شروع مجدد رانندگی در صورتیکه دید کافی داشته باشید منعی وجود ندارد.

اگر   IOLدر چشم تعبیه شده باشد، ممکن است رنگها خیلی روشن و یا مختصری آبی به نظر برسند. همچنین اگر در نور شدید خورشید قرار بگیرید همه چیز برای چند ساعت کمی قرمز به نظر می رسد. این اختلالات به این دلیل است که عدسی مصنوعی در چشم شما کاملاً شفاف می باشد و نور زیادی به داخل چشم راه می یابد . در عرض چند ماه پس از تعبیه  IOL این تغییرات از بین می رود. پس از عمل، چشم ممکن است نیاز به عینک جدیدی پیدا کند که بعد از ۲ تا ۳ ماه تجویز خواهد شد.

« ثانویه» یعنی چه؟

در تکنیکهای جدید جراحی، کپسول خلفی عدسی از چشم خارج نمی شود گاهی اوقات این لایه کدر شده و بینایی را محو می کند، این پدیده « آب مروارید ثانویه، نامیده می شود. که می تواند ماهها یا سالها پس از عمل اتفاق بیافتد. در بیماران جوانتر احتمال بروز آن بیشتر است و در ۴۰%  تا ۶۰% موارد اتفاق می افتد برخلاف آب موارید این پدیده نیاز به جراحی ندارد و بوسیله لیزر درمان می شود.

در  تکنیکی به نام کپسولوتومی با لیزر یاگ (YAG)پزشک سوراخ کوچکی در لایه کدر شده ایجاد می کند تا نور از آن عبور کند. این درمان بدون درد بوده و سرپایی انجام می شود.

چگونه می توان از بینایی محافظت کرد؟

اگر چه نمی دانیم که چگونه باید از آب مروارید پیشگیری نمود. اما افراد بالای ۶۰ سال در معرض مشکلات بینایی زیادی هستند. اگر ۶۰ سال و یا بیشتر دارید، سالی یکبار باید در مورد معاینات کامل چشمی قرار  بگیرید. این معاینات امکان تشخیص علایم بیماری های آب مروارید، آب سیاه ، مشکلات نقطه حساس بینایی ناشی از سن و سایر اختلالات بینایی را به پزشک می دهد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *